Thời gian chúng tôi tiêu đi là thời gian của chị ấy

Cuối tháng 8 tôi thử đếm xem chị ấy đã thử KAZENA Books cho chúng tôi bao nhiêu lần. Con số là 22. Thứ tôi đếm không phải số báo cáo chúng tôi nhận được, mà là số lần chúng tôi đặt phần việc của mình sang tay người khác. Trong 22 lần đó, có 14 lần chúng tôi không chuẩn bị gì cả, gửi bản mới kèm đúng một câu: nhờ chị thử giúp.

V là một kế toán ở Jakarta. Chị thử sổ sách của chúng tôi bằng dữ liệu thật của chính văn phòng mình. Không có hợp đồng. Không có hóa đơn nào gửi tới. Cho đến hôm nay chúng tôi chưa trả cho chị bất cứ khoản nào. Vậy mà lần nào báo cáo cũng đến: tay chị dừng lại ở màn hình nào, từ ngữ nào không giống cách người làm nghề vẫn gọi, thứ tự thao tác nào không trụ nổi qua 1 tháng làm việc thật.

Điều khiến tôi ngồi đếm là buổi tối ngày 19 tháng 8. Bản chúng tôi gửi chiều hôm đó dừng ngay ở màn hình đầu tiên. Không qua nổi trang đăng nhập. Chị đã dành sẵn khoảng thời gian sau giờ làm của mình, và tất cả những gì khoảng thời gian đó đổi được là biết rằng mình không vào được. Thứ gửi lại cho chúng tôi là 1 dòng. Hôm nay tôi không vào được. Nguyên nhân nằm ở cấu hình phát hành của chúng tôi, và nếu tự mở ra một lần trước khi gửi thì đã biết.

Sau đó tôi xem lại cách chúng tôi nhờ vả. Dựng một bản, gửi đi, rồi viết nhờ thử giúp. Đó là cách nhờ dễ chịu cho phía chúng tôi. Quyết định thử cái gì, ghi lại điều mình thấy lạ, dịch nó sang thứ ngôn ngữ chúng tôi hiểu được — tất cả thành việc của người kia. Phần của chúng tôi chỉ là bấm gửi.

Trong tháng 7 và tháng 8, chị gửi 47 báo cáo. Trong số đó, 9 báo cáo là những thứ máy móc của chính chúng tôi lẽ ra phải phát hiện trước: thiếu 1 chuỗi dịch, dấu phân cách hàng nghìn khác nhau giữa các màn hình, lề thừa ở trang in đầu tiên. Không việc nào cần đến con người. Mỗi báo cáo mà máy có thể tạo ra là thời gian bị lấy đi khỏi những báo cáo chỉ con người mới tạo ra được.

Những báo cáo chỉ chị mới đưa ra được thì trông như thế này. Có văn phòng đặt số 0 vào ô lẽ ra để trống. Giấy tờ có phần đầu trang trình bày không chỉn chu đôi khi bị trả lại. Có người gom chứng từ khấu trừ thuế theo tháng, có người xuất mỗi lần thanh toán. Không điều nào được viết trong văn bản pháp quy. Đó là loại thông tin mà chúng tôi có ngồi nghĩ sau màn hình cả đời cũng không ra.

Vì vậy tôi nghĩ xem mình trả lại được gì. Thứ nhất là cho chị biết mỗi báo cáo đi về đâu. Trước đây báo cáo đến, vào danh sách của chúng tôi, và với chị thì câu chuyện dừng ở đó. Chúng tôi sửa hay quyết định không sửa đều nằm trong bức tường của chúng tôi. Bây giờ mỗi báo cáo đều có trả lời trong 1 ngày làm việc: sẽ sửa, không sửa, hoặc định sửa theo hướng này. Và khi gửi bản mới, chúng tôi viết rõ bản đó mang theo những báo cáo nào của chị.

Thứ hai là chính chúng tôi mở bản đó ra trước khi gửi. Với một tài khoản mới tinh, chúng tôi đi từ lúc đăng ký đến khi xuất hóa đơn đầu tiên. Mất khoảng 10 phút. Chuyện xảy ra ngày 19 tháng 8 sẽ bị chặn lại trong 10 phút ấy. Dùng 10 phút trong giờ làm của mình trước khi dùng một buổi tối của người khác. Thứ tự lâu nay của chúng tôi bị ngược.

Trước khi phát hành, E cũng kiểm tra trên máy của anh. Anh sống ở một thị trấn nhỏ cách Jakarta khá xa, và thử bằng đường truyền ở đó cùng những dòng máy người ở đó thực sự dùng. Chạy tốt trên mạng của một văn phòng Jakarta và chạy tốt trên sóng ở thị trấn của anh là 2 chuyện khác nhau. Bản nào dừng ở chỗ anh thì không bao giờ đến tay V.

Thứ ba là làm cho mỗi vòng thử tốn ít hơn. Bây giờ chúng tôi viết ra 3 điểm cụ thể muốn chị xem, và viết luôn chỗ có thể dừng. Nếu không nói trước rằng đến đây là đủ, người cẩn thận sẽ đi đến tận cùng. Tài khoản dùng để thử do chúng tôi chuẩn bị, nạp sẵn dữ liệu có hình dạng gần với văn phòng của chị. Mục tiêu là 30 phút. Chúng tôi xin 30 phút, chứ không xin cả một buổi tối.

Về tiền cũng nên viết ra. Tôi nói rằng chúng tôi muốn trả cho thời gian của chị, và chị không nhận. Lý do là chị muốn thứ này trở thành công cụ dùng được trong công việc của chính mình. Tôi quyết định rằng bị từ chối không phải là giấy phép để tiếp tục lấy. Chúng tôi nhờ nhiều nhất 1 lần mỗi tuần, và không nhờ gì trong những tuần sát hạn nộp. Chúng tôi không thò tay vào kỳ cuối tháng của một văn phòng kế toán vì sự tiện lợi của mình. Nghe thì hiển nhiên, nhưng nếu không viết thành quy tắc thì sự tiện lợi của chúng tôi luôn đến trước.

Cũng có những thứ chúng tôi chưa trả lại được. Thứ chị đang dùng là dữ liệu thật. Hành động thử luôn kèm khả năng làm hỏng sổ sách của văn phòng. Đã có một lần chúng tôi nhờ chị thử chức năng nhập dữ liệu hàng loạt ngay trên sổ thật. Đó là lời nhờ lẽ ra không nên đưa ra theo cách như vậy. Bây giờ chúng tôi chuẩn bị một môi trường bản sao, và những thao tác có tính xóa thì không thử trên dữ liệu thật.

Xin nói rõ cho chắc. Tôi không phải là chuyên gia thuế. Những giấy tờ và thời hạn nhắc đến ở đây chỉ là những gì tôi được chỉ dạy tại chỗ làm, và cả quy định lẫn biểu mẫu đều thay đổi theo thời gian. Với quyết định thực tế, xin hãy xác nhận với người có chuyên môn.

Xin khép lại bằng một lời nhờ. Nếu bạn từng thử thứ gì đó của chúng tôi, tôi muốn biết hôm ấy điều gì đã ngốn thời gian của bạn. Có thể là một màn hình không chịu nhúc nhích, cũng có thể là lời giải thích chưa đủ của chúng tôi. Nhờ ai đó thử nghĩa là nhờ họ gánh một khoản chi phí vốn là của chúng tôi. Ít nhất, chúng tôi muốn đếm cho đủ những gì họ đã gánh.