Không có ô nhập địa chỉ không phải vì chúng tôi quên làm

Chiều ngày 18 tháng 9 tôi dành để làm ô nhập địa chỉ của người lao động. Ô đó bây giờ không có trong sản phẩm. Điều tôi biết được, sau khi đã bắt tay vào làm, là biểu mẫu cả năm vốn không định nghĩa chỗ nào cho địa chỉ.

Chuyện bắt đầu từ một câu hỏi ngắn của V. Chị là kế toán ở Jakarta, đã hơn 20 lần thử KAZENA Books bằng dữ liệu thật của văn phòng mình. Trên màn hình tạo chứng từ khấu trừ cả năm, địa chỉ của người lao động nhập ở đâu? Chị viết rằng đã tìm từ trên xuống dưới mà không thấy ô nào. Nếu một người đã dùng hơn 20 lần còn không tìm ra, tôi nghĩ, chắc là chúng tôi quên làm.

Chúng tôi không quên. Mở định nghĩa của biểu mẫu cả năm, BPA1, thì không có phần tử nào tên Alamat, tức địa chỉ. Nó cũng không nằm đó như một ô không bắt buộc; bản thân cột đó không tồn tại. Trong tệp XML chúng tôi dựng lên, không có 1 chỗ nào để đặt địa chỉ.

V giải thích lý do. Địa chỉ không phải thông tin do biểu mẫu chuyên chở. Đó là thông tin cơ quan thuế giữ, gắn với mã số người nộp thuế. Địa chỉ được in trên chứng từ không phải chuỗi chữ chúng tôi gửi đi, mà là địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế phụ trách. Muốn sửa thì sửa ở phần đăng ký đó. Giá trị này chưa bao giờ là thứ phần mềm được quyền quyết định.

Dù vậy, đến giữa buổi chiều hôm ấy chúng tôi vẫn làm tiếp cái ô. Lập luận là thế này. Người dùng nói rằng chị muốn nhập địa chỉ. Nếu biểu mẫu không có chỗ, chúng tôi tự giữ lấy rồi tự in lên bản PDF của chứng từ. Viết ra như vậy, nghe cũng khá có lý.

Đây là lý do chúng tôi dừng lại. Làm thế thì địa chỉ được in ra là địa chỉ chúng tôi giữ, một thứ khác với địa chỉ đã đăng ký ở cơ quan thuế. Khổ giấy và hình thức không khác gì chứng từ thật; khác biệt duy nhất là 1 dòng ấy đến từ đâu. Người nhận sẽ đọc nó như địa chỉ có trong hồ sơ của cơ quan thuế. Thứ khiến họ đọc sai chính là cách chúng tôi dựng ra.

Đây không phải giá trị có thể kết thúc ở đúng hay sai như một con số tiền. Trong phần lớn trường hợp, địa chỉ chúng tôi giữ cũng là địa chỉ đúng. Vấn đề không phải đúng hay không, mà là người ta không còn biết tờ giấy đó là bản sao của cái gì. Chứng từ có ý nghĩa vì nó là bản sao của một hồ sơ do cơ quan thuế giữ. Vào bản sao đó, chúng tôi không nên trộn 1 dòng không phải bản sao.

Điều chúng tôi quyết định rất đơn giản. Chúng tôi không làm ô địa chỉ. Thay vào đó, chúng tôi để màn hình nói rõ rằng ô ấy không có. Địa chỉ không được biểu mẫu này chuyên chở. Thứ được in ra là địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế. Việc sửa làm ở phần đăng ký đó. Cả 3 câu này giờ nằm ngắn gọn trên màn hình người lao động, kèm ngày chúng tôi xác nhận quy định lần gần nhất.

Phía sau cách viết ấy là một lỗi cũ. Trước đây những mục như thế chúng tôi hiển thị thành ô nhập màu xám kèm dòng chữ không thể sửa. Một ô màu xám được đọc là hỏng, hoặc là thứ quyền của mình không với tới. Chính V từng một lần hỏi chúng tôi rằng có mục nào quyền của chị không nhìn thấy được hay không. Bây giờ chúng tôi không đặt ô nào ở đó nữa; chúng tôi thay bằng 1 dòng giải thích. Thay vì viết là không sửa được, chúng tôi viết rằng nó không được quyết định ở đây. Nếu không viết được giá trị ấy được quyết định ở đâu, thì đưa nó lên màn hình cũng vô nghĩa.

Màn hình kiểm tra trước khi tạo chứng từ cả năm cũng được sửa. Trước đây mọi mục còn trống xếp trong 1 danh sách. Bây giờ chia thành 2 chỗ: mục KAZENA sửa được, và mục KAZENA không sửa được. Với nhóm sau, chúng tôi viết 1 dòng cho mỗi mục về nơi nó được sửa. Địa chỉ lần này là mục đầu tiên của nhóm sau.

Có điều rộng hơn rút ra được từ đây. Một sản phẩm tốt hơn khi nói được giới hạn trách nhiệm của mình. Khi màn hình không nói được rằng việc này không thuộc phần chúng tôi, người ta sẽ cứ tìm mãi trên màn hình của chúng tôi. Thứ V đang tìm không phải một ô chúng tôi quên làm, mà là 1 câu chúng tôi quên viết. Thứ tiêu tốn thời gian của chị không phải cái ô không có, mà là việc chúng tôi chưa từng nói rằng nó không có.

Ngày 26 tháng 9, đợt ở Jakarta bắt đầu từ ngày 30 tháng 7 kết thúc. Trong 2 tháng đó tôi xếp hàng ở quầy vài lần, và lần nào tôi cũng cảm thấy phần cốt lõi của một thủ tục nằm trong sổ đăng ký, còn tờ giấy trong tay tôi chỉ là bản sao của nó. Thứ người ở quầy nhìn là hồ sơ trong màn hình của họ; thứ tôi giữ cho thấy hồ sơ ấy ra sao vào một thời điểm. Tôi có cảm giác lý do không có ô địa chỉ đã được dạy cho tôi trong lúc đứng xếp hàng. Về nhà rồi, tôi vẫn mở những màn hình đó.

Xin nói rõ một điều. Tôi không phải kế toán thuế. Biểu mẫu cả năm gồm những gì, địa chỉ được đăng ký ở đâu và bằng cách nào, đều do phía quy định quyết định và chúng thay đổi. Điều tôi viết ở đây là ghi chép về việc chúng tôi làm sai một màn hình. Còn thủ tục thực tế, xin hãy xác nhận với người có chuyên môn.

Cuối cùng có một điều muốn nhờ. Nếu trên màn hình KAZENA có mục nào không thể thay đổi mà không nói lý do, xin cho chúng tôi biết. Đó là chỗ chúng tôi chưa diễn đạt được thành lời.